De Using Euros-aanpak: uitgebreide parametrische aanpasbaarheid
Het landschap van het speciaal onderwijs is door technologische vooruitgang ingrijpend veranderd, maar er blijft een belangrijke kloof: er is behoefte aan educatieve software die zich aanpast aan de individuele leerling, in plaats van leerlingen te dwingen zich aan te passen aan starre systemen. Onderzoek toont consequent aan dat gepersonaliseerde leeraanpakken de resultaten van kinderen met speciale onderwijsbehoeften aanzienlijk verbeteren, met effectgroottes tot d = 0,32 in reguliere klassen en nog hoger voor leerlingen met een beperking (Kingston & Nash, 2011; Jung et al., 2018).
Het Erasmus+-programma “Using Euros” is een baanbrekende aanpak van deze uitdaging: het biedt 19 interactieve toepassingen met uitgebreide aanpassingsmogelijkheden, speciaal ontworpen voor kinderen met speciale onderwijsbehoeften. Dit artikel belicht de wetenschappelijk onderbouwde redenen voor het aanpasbaar maken van educatieve software en laat zien hoe de parametrische aanpak van het Using Euros-project tegemoetkomt aan de uiteenlopende leerbehoeften van kinderen met een beperking.
De wetenschappelijke basis voor aanpasbare educatieve software
Hedendaags onderzoek in de onderwijspsychologie benadrukt dat gepersonaliseerd onderwijs – het systematisch afstemmen van instructie op individuele leerlingen – al lang een nagestreefd doel is (Bernacki et al., 2021). Een uitgebreid overzicht van onderzoek naar gepersonaliseerd leren toonde aan dat zulke aanpakken het meest succesvol zijn wanneer relevante kenmerken van de leerling herhaaldelijk worden gemeten tijdens het leerproces en wanneer deze gegevens systematisch worden gebruikt om de instructie aan te passen.
Leerlingen met speciale onderwijsbehoeften hebben bijzonder veel baat bij technologisch ondersteund gepersonaliseerd leren. Onderzoek wijst erop dat zulke interventies het Mattheüseffect kunnen ombuigen – het verschijnsel dat leerlingen met een voorsprong doorgaans meer profiteren van onderwijsinterventies dan leerlingen met een achterstand – doordat juist leerlingen met een achterstand het meest profiteren van gepersonaliseerd onderwijs (Harackiewicz & Priniski, 2018). Deze bevinding is bijzonder belangrijk, omdat ze suggereert dat goed ontworpen aanpassingsmogelijkheden onderwijsongelijkheid kunnen verkleinen in plaats van vergroten.
Een meta-analyse van technologisch ondersteund gepersonaliseerd leren vond dat gepersonaliseerde leeraanpakken samengaan met positieve bevindingen op het gebied van leerresultaten, betrokkenheid, houding ten opzichte van leren en metacognitieve vaardigheden (Zhang et al., 2020). Het onderzoek benadrukte daarbij het belang van afstemming op de behoeften van de leerling, zodat onderwezen wordt op het ‘juiste’ niveau: het huidige prestatieniveau van de leerling.
Universal Design for Learning: het theoretisch kader
Het principe van Universal Design for Learning (UDL) vormt de theoretische basis voor uitgebreide aanpasbaarheid van software. UDL omvat digitale boeken, gespecialiseerde software en websites, schermlezers met tekst-naar-spraakfuncties en andere technologische hulpmiddelen om inclusieve leeromgevingen te creëren (University of Texas Permian Basin, 2020). De toepassing van UDL-benaderingen heeft opmerkelijke resultaten opgeleverd: één onderzoek meldde een stijging van 22% in het aantal diploma’s voor leerlingen in het speciaal onderwijs na de invoering van UDL.
Onderzoek wijst erop dat onderwijstechnologie in het speciaal onderwijs leerlingen met een beperking kan helpen om zoveel mogelijk aansluiting te houden bij hun leeftijdsgenoten en zich voor te bereiden op een succesvolle toekomst (University of Texas Permian Basin, 2020). De effectiviteit van zulke technologie hangt echter sterk af van de mate waarin ze op individuele behoeften kan worden afgestemd, want de diversiteit aan soorten beperkingen vraagt om maatwerkoplossingen die zijn ontworpen volgens specifieke eisen.
Wetenschappelijk onderbouwde aanpasbaarheid in de praktijk: het Using Euros-model
Het Using Euros-project speelt in op deze in onderzoek vastgestelde behoeften met een ongekend niveau van aanpasbaarheid in alle 19 interactieve toepassingen. De meeste toepassingen hebben uitgebreide instelschermen waarmee leerkrachten en ouders de leermiddelen kunnen afstemmen op de individuele behoeften van elk kind, volgens het principe dat de software zich aanpast aan het kind en niet andersom.
Aanpassing van tijd: omgaan met verschillen in verwerkingssnelheid
Onderzoek toont aan dat leerlingen met speciale onderwijsbehoeften vaak extra verwerkingstijd nodig hebben (Edutopia, 2020). De Using Euros-toepassingen spelen hierop in met uitgebreide opties voor tijdsaanpassing:
- Onbeperkte tijd: toepassingen zoals “Giant Bee” en “Alien Market” kunnen op een oneindige tijdsmodus worden gezet, waardoor ze veranderen van spellen onder tijdsdruk in rustige onderwijsmiddelen
- Instelbare tijdslimieten: in de meeste toepassingen kunnen leerkrachten specifieke tijdseisen instellen, van razendsnelle uitdagingen tot langere verkenningsperioden
- Activiteitsspecifieke timing: in “Euro Symbol 2” kunnen leerkrachten zowel de totale duur van de oefening als de weergavetijd van afzonderlijke elementen bepalen
Deze aanpak sluit aan bij onderzoek dat suggereert dat formatieve evaluatieprocedures, waaronder aanpassingen in tijd, aanzienlijke voordelen laten zien ten opzichte van regulier klassikaal onderwijs (Bernacki et al., 2021).
Beheer van cognitieve belasting via hulpniveaus
De cognitieve belastingtheorie stelt dat leren het best verloopt wanneer het instructieontwerp rekening houdt met de beperkingen in de cognitieve verwerking van leerlingen. De Using Euros-toepassingen bevatten doordachte hulpniveaus die de cognitieve belasting stapsgewijs verminderen:
- Euro Memory Game biedt drie hulpniveaus: van geen hulp (niveau 0), via vermindering van afleiding (niveau 1), tot expliciete begeleiding waarbij bij elkaar horende paren worden getoond (niveau 2)
- Adding Euros Teaching Tool biedt vier opeenvolgende hulpniveaus, waaronder kleurgecodeerde waarden en geleidelijk vervagende juiste antwoorden voor de eerste leerfasen
- Paying with Euros heeft contextgevoelige hulp die het automatische spelverloop kan pauzeren voor klassikale bespreking en lopende totalen kan tonen
Deze aanpak sluit aan bij onderzoeksbevindingen dat leerlingen die met een achterstand begonnen, hun achterstand blijken in te lopen en op of boven het landelijk gemiddelde presteren op scholen die gepersonaliseerd leren toepassen (Pane et al., 2015).
Motorische toegankelijkheid: revolutionaire scanningtechnologie
Misschien wel het belangrijkste: elf Using Euros-toepassingen bevatten scanningfunctionaliteit die speciaal is ontworpen voor kinderen met motorische beperkingen – een functie die uniek lijkt te zijn in gratis beschikbare educatieve software. Deze innovatie sluit aan bij onderzoek dat aangeeft dat alle klikken en gebaren aanpasbaar moeten zijn, zodat fysieke beperkingen de navigatie niet hinderen (Keenethics, 2024).
Het scanningsysteem markeert automatisch na elkaar de elementen van de interface, zodat gebruikers met één enkele schakelaar een keuze kunnen maken wanneer het gewenste element gemarkeerd is. De scansnelheid is volledig instelbaar en de instellingen blijven behouden op alle platforms (web, Windows, Android, iOS), voor een consistente toegankelijkheid.
Toepassingen met scanningfunctionaliteit zijn onder meer:
- Spellen voor het herkennen van het euroteken (1 & 2)
- Betaalsimulaties (Paying with Euros, Giving Change in Euros)
- Rekenspellen (Euros in Space, Euros in Bubbles, Euro Train, Giant Bee)
- Interactieve leermiddelen (The Euro Forest, Alien Market)
- Bouwactiviteiten (Click and Make the Euro Coins and Notes)
Inhoudelijke aanpassing: nauwkeurige controle over leermateriaal
Onderzoek benadrukt dat elke leerling unieke behoeften heeft en dat software mogelijk moet worden aangepast aan specifieke onderwijsdoelen (Research.com, 2025). De Using Euros-toepassingen bieden ongekend nauwkeurige controle over de leerinhoud:
Keuze van munten en biljetten en beheer van de moeilijkheidsgraad
Leerkrachten kunnen instellen welke munten en biljetten in de activiteiten voorkomen, zodat vaardigheden stapsgewijs kunnen worden opgebouwd. In “Euro Memory Game” kunnen leerkrachten bijvoorbeeld kiezen of alleen munten, alleen biljetten of een combinatie daarvan worden gebruikt, terwijl “Paying with Euros” nauwkeurige controle biedt over prijsbereiken, van eenvoudige bedragen van één cijfer tot complexe berekeningen met decimalen in euro’s en centen.
Visuele en zintuiglijke aanpassing
Omdat leerlingen met specifieke beperkingen problemen kunnen ondervinden bij het effectief navigeren in educatieve mobiele apps door onvoldoende toegankelijkheidsfuncties (Keenethics, 2024), bevatten de Using Euros-toepassingen onder meer:
- Kleuraanpassing: in “Euro Symbol 1” kunnen achtergrondkleuren voor juiste en onjuiste antwoorden worden gekozen
- Beheer van visuele complexiteit: toepassingen zoals “Euro Symbol 2” maken het mogelijk het totale aantal elementen op het scherm aan te passen
- Inhoudelijke focus: leerkrachten kunnen specifieke munten, biljetten en rekenbereiken kiezen om alleen elementen te tonen die relevant zijn voor het leerdoel, zodat cognitieve afleiding wordt vermeden
Communicatie en voortgangsregistratie: een brug tussen thuis en school
Onderzoek wijst erop dat leerkrachten nu veel nauwer moeten samenwerken met ouders/verzorgers om het leren thuis te ondersteunen (Edutopia, 2020). De Using Euros-toepassingen spelen hierop in met innovatieve communicatiefuncties:
Systeem voor het delen van instellingen
Elke toepassing bevat een unieke e-mailfunctie waarmee leerkrachten aangepaste instellingen kunnen delen met leerlingen en gezinnen. Dit systeem gebruikt mailto-links met alle configuratieparameters, waardoor gepersonaliseerde leeromgevingen probleemloos van de klas naar huis kunnen worden overgedragen.
Automatische voortgangsrapportage
Leerlingen kunnen automatisch voortgangsrapporten naar leerkrachten sturen met daarin:
- Behaalde scores
- Benodigde tijd voor oefeningen
- Foutenpercentages
- Identificatiegegevens van de leerling
Deze aanpak sluit aan bij onderzoek dat het belang benadrukt van het volgen van de voortgang van leerlingen, het opstellen van rapporten en het signaleren van trends om de onderwijsresultaten te verbeteren (Research.com, 2025).
Innovatieve onderwijsmiddelen: meer dan traditionele educatieve software
Verschillende Using Euros-toepassingen zijn unieke innovaties in het ontwerp van onderwijstechnologie:
Shopping with Euros: een uitgebreide simulatieomgeving
“Shopping with Euros” werkt als een complete winkelsimulatie waarmee leerkrachten:
- productcategorieën kunnen aanpassen (speelgoed, kleding, schoolbenodigdheden, technologie, voeding)
- individuele productprijzen kunnen instellen
- de beschikbare munt- en biljetwaarden kunnen bepalen
- complete winkelscenario’s kunnen opslaan en delen
- toegang hebben tot verborgen bedieningselementen voor geavanceerde onderwijsopties
De toepassing bevat uitgebreide weergaveopties voor wiskundige verbanden, waarbij je kunt wisselen tussen gemengde getallen met symbolen (€/¢) en decimale notatie – een functie die bijzonder waardevol is om geldbegrippen te onderwijzen aan kinderen met verschillende rekenniveaus.
Analyse van de euromunt van één euro: constructivistisch leren
Met deze unieke toepassing kunnen leerlingen munten van 1€ en 10¢ door herhaalde interactie opsplitsen in kleinere waarden, met een volledige ongedaanmakingsfunctie om te experimenteren. Deze aanpak belichaamt constructivistische leerprincipes: leerlingen ontdekken wiskundige verbanden door ze zelf direct te hanteren.
Wetenschappelijk gevalideerde effectiviteit
Het Using Euros-project is uitgebreid geëvalueerd en ontving 90,0/100 punten van het Institute for European Programs Management (IDEP) en erkenning als “voorbeeld van goede praktijk” op het Europese Platform voor Projectresultaten. Onderzoek met 79 deelnemers toonde uitstekende tevredenheidsscores van boven 4,6 op 5,0 voor alle 24 beoordelingsdimensies (Using Euros Research Results, 2025), met name voor:
- Toepassingen kunnen in het curriculum worden geïntegreerd (4,82/5,0)
- Leerkrachten/ouders kunnen activiteiten gemakkelijk aanpassen aan de behoeften van de gebruiker (4,87/5,0)
- De verworven vaardigheden zijn belangrijke levensvaardigheden (4,89/5,0)
Gevolgen voor de onderwijspraktijk
Het Using Euros-project toont aan dat technologie het potentieel heeft om onderwijsuitdagingen aan te pakken en tegelijk gepersonaliseerde leerervaringen biedt die zich aanpassen aan individuele behoeften (British Journal of Educational Technology, 2021). De uitgebreide aanpassingsmogelijkheden sluiten aan bij belangrijke onderzoeksbevindingen:
Het Mattheüseffect aanpakken: door meerdere instappunten en aanpassingsmechanismen te bieden, zorgen de toepassingen ervoor dat leerlingen met de grootste behoeften de meest passende ondersteuning krijgen, waardoor onderwijsachterstand mogelijk wordt omgebogen.
Uiteenlopende leerstijlen ondersteunen: de reeks aanpassingsmogelijkheden – van visueel en tijdgebonden tot interactief en toetsgericht – erkent dat er niet één technologische oplossing kan bestaan die aan de behoeften van alle leerlingen met speciale behoeften voldoet (eLearning Industry, 2018).
Inclusief onderwijs bevorderen: de scanningfunctionaliteit en toegankelijkheidsfuncties laten zien dat goed ontworpen software en hardware leerlingen met speciale behoeften in staat stellen modern onderwijs te volgen en online alle benodigde informatie te vinden (eLearning Industry, 2018).
Conclusie: een nieuwe standaard voor het ontwerp van educatieve software
Het Using Euros-project zet een nieuwe standaard voor het ontwerp van educatieve software en laat zien dat uitgebreide aanpasbaarheid niet alleen nuttig, maar essentieel is voor effectieve technologie in het speciaal onderwijs. Het succes van het project, dat Europese erkenning voor uitmuntendheid kreeg en tegelijk volledig gratis toegankelijk blijft, stelt het heersende commerciële model in onderwijstechnologie ter discussie.
Nu onderzoek het belang van gepersonaliseerd leren blijft benadrukken, biedt de Using Euros-aanpak een herhaalbaar model voor de ontwikkeling van educatieve software. Het project toont aan dat wanneer relevante kenmerken van de leerling worden gemeten en systematisch worden aangepakt via het softwareontwerp, aanzienlijke verbeteringen in leerresultaten haalbaar zijn.
Voor leerkrachten, ouders en beleidsmakers levert het Using Euros-project overtuigend bewijs dat investeren in uitgebreide aanpasbaarheid van educatieve software meetbare voordelen oplevert voor kinderen met speciale onderwijsbehoeften. Het bewijst vooral dat zulke innovatie niet commercieel gedreven hoeft te zijn: de meest effectieve onderwijsmiddelen kunnen voortkomen uit door onderwijsprofessionals geleide, onderzoeksgebaseerde ontwikkelprocessen die zijn gericht op universele toegang en inclusie.
Referenties
Bernacki, M. L., Greene, J. A., & Crompton, H. (2021). Developing personalized education: A dynamic framework. Educational Psychology Review, 33(3), 863-889. https://link.springer.com/article/10.1007/s10648-020-09570-w
British Journal of Educational Technology. (2021). Does technology-supported personalised learning improve learning outcomes for school-aged children? https://bera-journals.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/bjet.13116
Edutopia. (2020). Apps for Students With Special Needs—As School Buildings Shutter. https://www.edutopia.org/article/apps-students-special-needs-school-buildings-shutter/
eLearning Industry. (2018). The Use Of Technology In Special Education. https://elearningindustry.com/use-of-technology-in-special-education
Harackiewicz, J. M., & Priniski, S. J. (2018). Personalized Education to Increase Interest. Current Directions in Psychological Science, 27(6), 449-454. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6715310/
Jung, E., Wise, A., & Lim, C. (2018). Students with Special Educational Needs and Assistive Technologies. ERIC Educational Resources. https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ1124910.pdf
Keenethics. (2024). How to Develop Special Education Software? https://keenethics.com/blog/how-to-develop-special-education-software
Kingston, N., & Nash, B. (2011). Formative assessment: A meta-analysis and a call for research. Educational Measurement: Issues and Practice, 30(4), 28-37. https://eric.ed.gov/?id=EJ951173
Pane, J. F., Steiner, E. D., Baird, M. D., & Hamilton, L. S. (2015). Continued Progress: Promising Evidence on Personalized Learning. RAND Corporation. https://www.rand.org/pubs/research_reports/RR1365.html
Research.com. (2025). 21 Best Special Education Software for 2025. https://research.com/software/best-special-education-software
University of Texas Permian Basin. (2020). The Use of Technology in Special Education. https://online.utpb.edu/about-us/articles/education/the-use-of-technology-in-special-education/
Zhang, L., Basham, J. D., & Yang, S. (2020). Understanding the implementation of personalized learning: A research synthesis. Educational Research Review, 31, 100339. https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S1747938X19306487






0 Comments